ÖZGÜN ARAŞTIRMA

J Curr Pediatr 2014; 12: 135-139
Makale Geliş Tarihi: 04.05.2014
Makale Kabul Tarihi: 21.08.2014
*

Mersin Kamu Hastaneleri Kurumu Erdemli Devlet Hastanesi, Mersin, Türkiye

**

Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi, Biyoistatistik Anabilim Dalı, Mersin, Türkiye

Erdemli Devlet Hastanesi’nde Dünyaya Gelen Sağlıklı Yenidoğanlarda Ultrasonografi ile Ölçülen Normal Tiroid Bezi Boyutlarının Analizi

Giriş: Bu çalışmamız ile Erdemli Mersin yöresinde dünyaya gelen sağlıklı yenidoğanlarda ultrasonografi (USG) ile yapılan ölçümlerde tiroid bezi için normal referans değerlerini saptamaya çalıştık. Türkiye’de yenidoğanlar için normal tiroid bezi boyutlarının analiz edildiği yanlızca birkaç çalışma mevcut olup bildiğimiz kadarıyla Mersin-Akdeniz bölgesinden çalışma bulunmamaktadır. Elde ettiğimiz sonuçların doğum ağırlığı, cinsiyet ve gestasyonel yaş ile ilişkilerini araştırdık.
Gereç ve Yöntem: Hastane etik kurul onayı alındıktan sonra ailelerinden onam belgesi alınan 49 sağlıklı yenidoğan çalışmaya dahil edildi. Tamamı Erdemli Devlet Hastanesi’nde dünyaya gelen yenidoğanlar doğum sonrası en geç 7 gün içerisinde incelemeye alındı. Ultrasonografik incelemelerde Esaote Mylab 60 marka USG cihazı ve 7,5 Mhz lineer prob kullanıldı. Tiroid bezi supin pozisyonda aksiyal ve sagital planda değerlendirildi. Tiroid sağ ve sol lobu için ayrı ayrı ölçümler yapıldı elde edilen sonuçlar Microsoft Excel çalışma tablosuna aktarıldı. Konjenital anomalili olgular, öyküsünde maternal hiper-hipotiroidi bulunan olgular çalışmaya dahil edilmedi.
Bulgular: Yirmi iki erkek, 27 kız yenidoğan değerlendirildi. Olguların doğum ağırlıkları 2900-4000 gram arasında değişmekteydi. Sağ ve sol tiroid loblarının kraniokaudal, transvers and anteroposterior eksenlerde yapılan ölçümleri sırası ile 15,2-15,4 mm, 6,5-7 mm, 6,7-6,7 mm idi. Tiroid bezi boyutları ile cinsiyet, doğum ağırlığı ve gestasyonel yaş arasında anlamlı bir bağlantı saptanmadı.
Sonuç: USG yenidoğanlarda tiroid bezinin anatomik değerlendirilmesinde pratik bir tanı aracıdır. Çalışmamız Mersin yöresinde sağlıklı yenidoğanlarda tiroid boyutlarının analiz edildiği ilk çalışma olup bu bölge için referans değerler olarak kabul edilebilir. Ancak ulusal standartların ortaya konması için daha geniş olgu gruplarının taranması gerekmektedir.

Giriş

Yenidoğan döneminde tiroid patolojileri özellikle konjenital hipotiroidi en sık görülen endokrin bozukluktur (1-4). Ayrıca konjenital hipotiroidizm mental retardasyonun tedavi edilebilir yegane sebebini oluşturmaktadır. Bundan dolayı yenidoğanlarda tiroid patolojilerine hızlı, etkin ve güvenilir yöntemlerle tanı konulması çok önemlidir. Bu bağlamda laboratuvar testlerinin yanı sıra radyolojik görüntüleme yöntemlerine de başvurulmaktadır. Tiroid patolojilerinde sintigrafi de önemli bir yer tutmakla birlikte yenidoğan döneminde tiroid patolojilerinin tanısında ultrasonografi (USG) pratik, hızlı ve kolay tekrarlanabilir non-invaziv bir test olarak önemini korumaktadır. Yenidoğanlarda tiroid bezinin normal ultrasonografik görünümü ile ilgili pek çok yayın mevcuttur (4-7). Bu yayınlarda yenidoğanlarda USG ile yapılan ölçümlerde tiroid bezi boyutlarının farklı ülkelerde-yörelerde farklılıklar gösterdiği belirtilmiştir (7). Bunun sebebi etnik farklılıklar, iyot eksikliği ve diğer bazı faktörler olabilir. Her ülke kendi popülasyonunu değerlendirerek referans değerlerini oluşturmak durumundadır. Ülkemizde de bu alanda bazı çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Köksal ve ark.’nın (5) yaptıkları çalışma bu çalışmaların içerisinde en kapsamlı olanı olup bu çalışmada Bursa yöresi için normal yenidoğanlarda tiroid boyutlarını ve volümünü analiz etmişlerdi. Literatürde Mersin yöresi; Akdeniz bölgesi için normal değerlerin analiz edildiği bir çalışmaya rastlamadık.

Mersin Erdemli Devlet Hastanesi’nde dünyaya gelen yenidoğanlarda tiroid bezinin birbirine dik 3 eksende boyut ölçümlerini yaparak Mersin yöresinde sağlıklı yenidoğanlarda tiroid bezi için normal referans boyut değerlerini saptamaya çalıştık. Bezin 3 eksende boyutları ölçülmekle beraber bu ölçümlerin yenidoğan ağırlığı, cinsiyeti ve gestasyonel haftası gibi değişkenlerle korelasyonunu da araştırdık.

Gereç ve Yöntem

Çalışma için Erdemli Devlet Hastanesi Baştabipliği’nden ve hastane etik kurulundan onay alındı.

Erdemli Devlet Hastanesi Doğum servisinde dünyaya gelen 49 sağlıklı yenidoğan çalışmaya dahil edildi. Tüm olgular için ailelerinden yazılı onam belgesi alındı. İncelemeye yalnızca sağlıklı yenidoğanlar dahil edildi. Konjenital anomalili, intrauterin enfeksiyon, uzamış sarılıklı olgular çalışma dışında bırakıldı. Maternal diyabet, hipertiroidi veya hipotiroidi tanılı olgular incelemeye dahil edilmedi. Tüm yenidoğanlarda TSH ölçümleri yapıldı TSH ölçümleri >20 mIU/l olan olgular ve aileden onam alınamayan olgular çalışma dışında bırakıldı.

Olguların tamamı doğum sonrası en geç 7. gün içinde USG incelemeye alındı. Tiroid bezi supin pozisyonda boyun ekstansiyonda hem aksiyal hem sagital düzlemde değerlendirildi. Ölçümler Esaote Mylab 60 marka USG cihazı ile 7,5 Mhz lineer transduser kullanılarak yapıldı.

Tüm olguları ihtisas sonrası 5 yıldan fazla deneyimi olan bir radyoloji uzmanı değerlendirdi.

Tiroid bezi sağ ve sol lobu için ölçümler aksiyal, koronal ve sagital olmak üzere 3 planda ayrı ayrı yapıldı ve kaydedildi (Resim 1, 2). Yapılan ölçümler Microsoft Excel (Excel spreadsheet Microsoft Corporation, Redmond, WA) tablosuna işlendi bu veriler SPSS 11.5 (SPSS Inc, Chicago, IL) programı ile analiz edildi. Yapılan ölçümlerin gestasyonel yaş, doğum ağırlığı, cinsiyet gibi değişkenlerle ilişkisi analiz edildi.

Sürekli yapıdaki parametrelerin normal dağılıma uygunluk kontrolünde Shapiro Wilks testi tercih edildi. Dağılım normal dağılıma uygun bulundu. Sürekli yapıdaki parametreler için tanımlayıcı istatistikler olarak ortalama ve standart sapma, kategorik yapıdaki değişkenler için sayı ve yüzdeler verildi. Kız ve erkeklerin parametre ortalamaları arasında fark olup olmadığının kontrolüne Student T testi ile bakıldı. Sağ ve sol ölçümler arasında farklılık olup olmadığının kontrolüne Paired Sample T testi ile bakıldı. Parametrelerin arasındaki ilişkinin tespitinde ise korelasyon katsayısı (p) hesaplandı.

Bulgular

Çalışmaya toplam 49 sağlıklı yenidoğan (22 erkek %44,9, 27 kız %55,1) dahil edildi. Yenidoğanların gestasyonel yaşı 39,98±1,127 hafta; yenidoğanların ortalama doğum ağırlığı 3361±224 gr arasında değişmekte idi. Tüm olgular Erdemli ve çevre yerleşim birimlerinden hastanemize başvurmaktaydı (Tablo 1).

Tüm olgularda tiroid bezi anatomik konumda yerleşmişti. Sağ ve solda karotis arterleri ile juguler ven arasında konumlanmış, trakeanın önünde orta hatta yerleşik konumdaydı. Bezin ekojenitesi homojen, ekopaterni tabii görünümde idi.

Yalnızca bir kız olguda bezin sol lobunda 5 mm çapında solid kistik ayırımı yapılamayan çevre tiroid dokusuna göre hafif hipoekoik bir nodül gözlenmişti. Tüm olgularda çene altı bölgesi de değerlendirilmiş olup ektopik tiroid görünümüne rastlanılmamıştı.

Erkek yenidoğanlarda tiroid sağ lobunun kraniokaudal (KK) eksende boyutları 10 ile 20 mm. Ön-arka anterior-posterior (AP) eksende 5 ile 10 mm, transvers eksende 5 ile 10 mm arasında değişmekte idi. Sol lobda ise KK eksende KK boyutları 13 ile 18 mm, ön-arka AP eksende 5 ile 10 mm, transvers eksende 6 ile 10 mm arasında değişmekte idi.

Kız yenidoğanlarda tiroid sağ lobunun KK eksende boyutları 12 ile 20 mm, ön-arka AP eksende 4 ile 8 mm, transvers eksende 5 ile 10 mm arasında değişmekte idi. Sol lobda ise KK eksende boyutları 13 ile 19 mm, ön-arka AP eksende 5 ile 11 mm, transvers (aksiyal) eksende 5 ile 10 mm arasında değişmekte idi (Tablo 2).

Erkek yenidoğanlarda tiroid sağ ve sol lobu transvers ve ön-arka eksende yapılan ölçümleri kızlardan büyük ölçülmekle beraber KK eksende kız yenidoğanlarda yapılan ölçümler erkeklerden yüksek çıkmakta idi.

Tiroid bezi boyutları ile cinsiyet, doğum ağırlığı, gestasyonel yaş arasında hem erkeklerde hem de kızlarda anlamlı bir ilişki görülmedi. Tiroid sağ ve sol lobunun sagital ve transvers eksende yapılan ölçümleri arasında da anlamlı bir korelasyon görülmedi.

Tartışma

Literatürdeki yayınlarda tiroid bezinin 3 eksende yapılan uzunluk ölçümleri sonrasında elde edilen değerlerden tiroid volümü hesaplamaları yapılmış ve her popülasyon için normal tiroid volümü referans değerleri hesaplanmıştır (4,7,8). Ülkemizden de Bursa bölgesine ait değerlendirmelerin bulunduğu bir çalışma vardır (5). Ancak ne var ki yapılan çalışmalarda tiroid volümü hesaplanırken farklı metodlar kullanıldığı görülmektedir. En sık kullanılan yöntem elde edilen boyutların belli bir çarpan ile çarpılması sonucu elde edilen elipsoid hesaplama yöntemi olmakla beraber boyut analizlerinin daha objektif sonuçlar vereceğini düşünmekteyiz (2,4,8). Elde ettiğimiz sonuçlar literatürde bildirilenlere yakın sonuçları vermekle birlikte Köksal ve ark.’nın (5) yaptığı çalışma en güncel çalışma kabul edilip karşılaştırıldığında olgularımızda yaptığımız ölçümlerde bezin CC (kraniokaudal) eksende yapılan ölçümlerinin hem erkeklerde hem kızlarda daha büyük olduğunu gördük. Köksal ve ark. (5) yaptıkları çalışmada tiroid sağ lobu için KK boyutları erkeklerde 14,34±1,91, kızlarda 13,91±2,31 sol lobu için erkeklerde 14,86±1,71 kızlarda 14,83±2,08 olarak bildirmişlerdi. Bulduğumuz sonuçlar bunların üzerinde olup sağ loba ait ölçümler 15,29±1,96 sol loba ait ölçümler ise 15,49±1,45 civarında idi. Yine bezin aksiyal planda yapılan ölçümlerinde de farklılıklar gözlemledik. Şöyle ki, çalışmamızda tiroid sağ lob için transvers ve AP eksende ölçümler sırası ile 6,57±1,11 ve 6,57±0,97 iken sol lobda aynı değerler 7,04±1,15 ve 6,76±1,30 olarak ölçülmüş idi. Köksal ve ark. (5) yayımladıkları makalede sağ loba ait değerler transvers ve AP eksende sırası ile 6,68±0,99, 8,25±1,29 sol loba ait değerler 6,62±0,98 ve 7,74±1,59 olarak bildirilmişti. Yapılan bu çalışmada Bursa ve çevresine ait olgular değerlendirilmiş olup görüldüğü üzere her 3 planda yapılan ölçümlerde de farklı sonuçlara ulaşmışlardı. Literatürdeki değerlerle karşılaştırıldığında bulduğumuz sonuçlar en fazla 2011 yılında Çinde yapılan Yao ve ark.’nın (8) yayımladıkları sonuçlar ile benzeşmektedir. Bu çalışmada 408’den fazla olgu taranmış olmakla beraber bu olguların sadece 85 tanesi yenidoğan grubuna dahildir. Bu çalışmada sağ ve sol lob için KK eksende ölçümler sırası ile 1,45±0,23 ve 1,46±0,27, transvers planda yapılan ölçümlerde sağ lob AP ve transvers ölçümleri 0,63±0,11 ve 0,72±0,14; sol lob AP ve transvers ölçümleri sırası ile 0,61±0,13 ve 0,72±0,13 olarak bildirilmiştir. Literatürde yenidoğanlarda tiroid bezinin boyutlarının cinsiyet ile ilişkili olduğunu belirten yayınlar mevcuttur (2). Ancak elde ettiğimiz sonuçlarda ölçümler arasındaki farklılıklar istatistiksel olarak ilişkili bulunmadı.

Yapılan ölçümler Erdemli ve çevresinde sağlıklı yenidoğanlarda normal tiroid bezi boyutları hakkında bilgi vermektedir bununla birlikte aynı ülke içerisinde dahi farklı coğrafi bölgelerde yapılan çalışmalarda farklı sonuçların elde edildiği gözlemlenmektedir. Ülke çapında kabul görecek standartların hazırlanması için farklı coğrafi bölgelerde daha kalabalık olgu grupları ile gerçekleştirilecek çalışmalarla ülkemiz için genel anlamda kabul görmüş standartların elde edilebileceği kanısındayız.

Sonuç

Çalışmamızın en önemli kısıtlılıklarından biri sınırlı sayıda olguyu değerlendirmemiz olmakla birlikte tüm incelemeleri aynı radyoloğun yapmış olması da bir diğer sınırlılıktır. Ne var ki yenidoğanların tamamı için bilgilendirilmiş onam formları alınmış olsa da normal yenidoğanların 2. kez farklı bir radyolog tarafından USG incelemeye alınmasının olguların sağlıklı olgular olduğu da göz önüne alındığında sıkıntı yaratacağından başta düşünülse de vazgeçilmiştir.

Literatürde bizim çalışmamızın yapıldığı Mersin yöresi, ülkemizin Akdeniz bölgesine ait bir çalışma bulunmamaktadır. Dünya Sağlık Örgütü tarafından Türkiye iyot eksikliği açısından rölatif iyot eksikliği olan ülkeler kategorisinde sınıflandırılmaktadır (9). Ancak unutulmamalıdır ki aynı ülke içerisinde farklı coğrafi bölgelerde de normal tiroid boyutlarında farklılıklar gözlenebilmektedir. Çalışmamız göstermiştir ki sağlıklı yenidoğanlarda yapılan ultrasonografik ölçümlerde tiroid bezi boyutları aynı ülke sınırları içinde dahi farklılıklar gösterebilmektedir. Ulusal standartların oluşturulması için daha geniş olgu gruplarının değerlendirilmesinin yararlı olacağı kanaatindeyiz.

Kaynaklar

1.    Ueda D. Sonographic measurement of the volume of the thyroid gland in healthy children. Acta Paediatr Jpn 1989;31:352-4.
2.    Chanoine JP, Toppet V, Lagasse R, Spehl M, Delange F. Determination of thyroid volume by ultrasound from the neonatal period to late adolescence. Eur J Pediatr 1991;150:395-9.
3.    Ueda D, Mitamura R, Suzuki N, Yano K, Okuno A. Sonographic imaging of the thyroid gland in congenital hypothyroidism. Pediatr Radiol 1992;22:102-5.
4.    Perry RJ, Hollman AS, Wood AM, Donaldson MD. Ultrasound of the thyroid gland in the newborn:normative data. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed 2002;87:F209-11.
5.    Köksal N, Aktürk B, Saglam H, Yazici Z, Cetinkaya M. Reference values for neonatal Thyroid volumes ina moderately iodine-deficient area. J Endocrinol Invest 2008;31:642-6.
6.    Chang YW, Lee DH, Hong YH, Hong HS, Choi DL, Seo DY. Congenital Hypothyroidism: analysis of discordant us and scintigraphic findings. Radiology 2011;258:872-9.
7.    Grüters A, Krude H. Detection and Treatment of Congenital Hypothyroidism. Nat Rev Endocrinol 2011;8:104-13.
8.    Yao D, He X, Yang RL, Jiang GP, Xu YH, Zou CC, et al. Sonographic Measurement of thyroid volumes in healthy Chinese infants aged 0 to 12 months. J Ultrasound Med 2011;30:895-8.
9.    http://www.unicef.org/. Eliminating Iodine Deficiency Disorders. [Çevrimiçi] 06 12 2013. http://www.unicef.org/media/media_14931.html.

Anasayfa Arşiv Arama Menü