Öz
Giriş:
Aşı tereddütü ve reddi, aşıyla önlenebilir hastalıklarla mücadelede kaydedilen ilerlemeyi tersine çevirmekle tehdit etmektedir. Bu sorun yeni değildir ve görülme sıklığının artması nedeniyle önemi giderek artmaktadır. Bu çalışma, beş yaş altı çocuğu olan ebeveynlerin aşı tereddüt ve aşı reddi ile ilişkili faktörlerle sıklığını belirlemeyi amaçlamaktadır.
Gereç ve Yöntem:
Ekim 2020 ile Şubat 2021 tarihleri arasında Türkiye’nin bir ilinde beş yaş altı çocuğu olan 402 ebeveyn ile toplum temelli bir araştırma yapılmıştır. Araştırmaya dahil edilecek örneklem sayısı orantılı küme örnekleme ile belirlenmiştir. Veriler, WHO SAGE “Aşı Tereddüt Anketi Soruları” ve “Aşı Tereddüt Ölçeği” kullanılarak toplanmıştır.
Bulgular:
Ebeveynlerin %19,7’si çocukluk aşıları konusunda tereddütlüydü. Önerilen aşıların (özel veya ücretsiz aşılar) reddedilme oranı %18,2 idi. Sağlık Bakanlığı’nın ücretsiz olarak sunduğu aşıları reddeden ebeveyn oranı %0,9’dur. Babalarda, lisans ve üzeri eğitimlilerde, 42 yaş üstü ebeveynlerde ve ekonomik durumu yüksek olanlarda aşı tereddütü daha yüksekti. Aşılar hakkında olumsuz bilgi duymak veya okumak, aşı tereddüt olasılığını 13,5 kat artırmaktadır. Ebeveynlerin Aşı Tereddüt Ölçeği puanı 1,68±0,53 idi.
Sonuç:
Araştırma sonuçlarına göre aşı tereddütü ve reddi pek çok faktörden etkilenen bir yapıya sahiptir. Bu faktörlerden en önemlisi aşılarla ilgili bilginin içeriğidir.
Anahtar Kelimeler: Aşı tereddüdü, aşı reddi, beş yaş altı çocuk, ebeveynler
Kaynakça
World Health Organization (WHO). Immunization coverage [Internet]. [cited 05.07.2021]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/immunization-coverage
World Health Organization (WHO). Ten threats to global health in 2019 [Internet]. [cited 26.02.2021]. Available from: https://www.who.int/news-room/spotlight/ten-threats-to-global-health-in-2019
World Health Organization (WHO). Summary WHO SAGE conclusions and recommendations on Vaccine Hesitancy. [cited 26.02.2021]. Available from: https://cdn.who.int/media/docs/default-source/immunization/demand/summary-of-sage-vaccinehesitancy-en.pdf?sfvrsn=abbfd5c8_2
SAGE Vaccine Hesitancy Working Group. What Influences Vaccine Acceptance: A Model of Determinants of Vaccine Hesitancy [Internet]. [cited 26.02.2021]. Available from: https://www.canvax.ca/what-influences-vaccine-acceptance-model-determinants-vaccine-hesitancy
Lane S, MacDonald NE, Marti M, Dumolard L. Vaccine hesitancy around the globe: Analysis of three years of WHO/UNICEF Joint Reporting Form data-2015-2017. Vaccine 2018;36:3861-7.
OpenEpi. Open Source Epidemiologic Statistics for Public Health, Version [Internet]. [26.08.2021 cited]. Available from: http://www.openepi.com/Menu/OE_Menu.htm
Akdur R. Sağlık Bilimlerinde Araştırma ve Tez Yapma Rehberi (Projelendirme, Uygulama, Rapor Yazma). Genişletilmiş İkinci Baskı. Ankara: Başkent Üniversitesi Yayınları; 2019.
Larson HJ, Jarrett C, Schulz WS, Chaudhuri M, Zhou Y, Dube E, et al. Measuring vaccine hesitancy: The development of a survey tool. Vaccine 2015;33:4165-75.
Shapiro GK, Tatar O, Dube E, Amsel R, Knauper B, Naz A, et al. The vaccine hesitancy scale: Psychometric properties and validation. Vaccine 2018;36:660-7.
Soysal G, Akdur R, Yöntem MK. Beş yaş altı çocukların ebeveynlerinde: Aşı Tereddüt Ölçeğinin geçerlilik ve güvenirliği. 5. Uluslararası ve 23. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi, 13-18 Aralık 2021, Kongre Kitabı, s.784. 2021.
Giambi C, Fabiani M, D’Ancona F, Ferrara L, Fiacchini D, Gallo T, et al. Parental vaccine hesitancy in Italy - Results from a national survey. Vaccine 2018;36:779-87.
Mereu N, Mereu A, Murgia A, Liori A, Piga M, Argiolas F, et al. Vaccination Attitude and Communication in Early Settings: An Exploratory Study. Vaccines (Basel) 2020;8:701.
Bianco A, Mascaro V, Zucco R, Pavia M. Parent perspectives on childhood vaccination: How to deal with vaccine hesitancy and refusal? Vaccine 2019;37:984-90.
Dubé È, Farrands A, Lemaitre T, Boulianne N, Sauvageau C, Boucher FD, et al. Overview of knowledge, attitudes, beliefs, vaccine hesitancy and vaccine acceptance among mothers of infants in Quebec, Canada. Hum Vaccin Immunother 2019;15:113-20.
Migriño J, Gayados B, Birol KRJ, De Jesus L, Lopez CW, Mercado WC, et al. Factors affecting vaccine hesitancy among families with children 2 years old and younger in two urban communities in Manila, Philippines. Western Pac Surveill Response J 2020;11:20-6.
Dasgupta P, Bhattacherjee S, Mukherjee A, Dasgupta S. Vaccine hesitancy for childhood vaccinations in slum areas of Siliguri, India. Indian J Public Health 2018;62:253-8.
Campbell H, Edwards A, Letley L, Bedford H, Ramsay M, Yarwood J. Changing attitudes to childhood immunisation in English parents. Vaccine 2017;35:2979-85.
Taiwo L, Idris S, Abubakar A, Nguku P, Nsubuga P, Gidado S, et al. Factors affecting access to information on routine immunization among mothers of under 5 children in Kaduna State Nigeria, 2015. Pan Afr Med J 2017;27:186.
Miko D, Costache C, Colosi HA, Neculicioiu V, Colosi IA. Qualitative Assessment of Vaccine Hesitancy in Romania. Med Kaunas Lith 2019;55:E282.
Ren J, Wagner AL, Zheng A, Sun X, Boulton ML, Huang Z, et al. The demographics of vaccine hesitancy in Shanghai, China. PLoS One 2018;13:e0209117.
Brown AL, Sperandio M, Turssi CP, Leite RMA, Berton VF, Succi RM, et al. Vaccine confidence and hesitancy in Brazil. Cad Saude Publica 2018;34:e00011618.
Topçu S, Almış H, Başkan S, Turgut M, Orhon FŞ, Ulukol B. Evaluation of Childhood Vaccine Refusal and Hesitancy Intentions in Turkey. Indian J Pediatr 2019;86:38-43.
SAGE Working Group on Vaccine Hesitancy. Report of the SAGE Working Group on Vaccine Hesitancy 2014 [Internet]. [cited 12.07.2021]. Available from: https://www.asset-scienceinsociety.eu/sites/default/files/sage_working_group_revised_report_vaccine_hesitancy.pdf
Özceylan G, Toprak D, Esen ES. Vaccine rejection and hesitation in Turkey. Hum Vaccin Immunother 2020;16:1034-9.
World Health Organization (WHO). Vaccine hesitancy: A growing challenge for immunization programmes [Internet]. [cited 12.07.2021]. Available from: https://www.who.int/news/item/18-08-2015-vaccine-hesitancy-a-growing-challenge-for-immunization-programmes
Khattak FA, Rehman K, Shahzad M, Arif N, Ullah N, Kibria Z, et al. Prevalence of Parental refusal rate and its associated factors in routine immunization by using WHO Vaccine Hesitancy tool: A Cross sectional study at district Bannu, KP, Pakistan. Int J Infect Dis 2021;104:117-24.
Wagner AL, Masters NB, Domek GJ, Mathew JL, Sun X, Asturias EJ, et al. Comparisons of Vaccine Hesitancy across Five Low- and Middle-Income Countries. Vaccines 2019;7:155.
