Öz
Giriş:
Çocukluk çağı kanserlerinde organ toksisiteleri yüksek oranda görülmekte olup, kemoterapinin aksamasına ve prognozun giderek kötüleşmesine yol açabilirler. Bu çalışmada; kanserli çocuklarda tedavinin akut döneminde tümör ve/veya kemoterapi ile ilişkili görülen organ toksisiteleri, biyokimyasal ve metabolik anormalliklerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem:
Üçüncü basamak bir sağlık kuruluşunda 01.01.2010-31.12.2015 tarihleri arasında kemoterapi alan 305 lenfoma ve solid tümörlü hastanın verileri retrospektif olarak değerlendirildi. Yaş, cinsiyet, kanser evresi, kemoterapi grubu, cerrahi ve radyoterapinin, tedavinin ilk 30 gün içindeki organ toksisitesi üzerine etkileri analiz edildi.
Bulgular:
Hastaların başvurudaki yaş ortalaması 97 ay, erkek/kız oranı 1,5 idi. En sık görülen tanılar sırasıyla lenfomalar (%27,6), SSS ve spinal kanal tümörleri (%12,5) ve nöroblastomdu (%11,8). Hastaların tümüne kemoterapi, %61,3’üne (n=187) cerrahi, %13,1’ine (n=40) radyoterapi uygulandı. Hastaların %59’unda (n=180) organ toksisitesi saptandı. Alkilleyici ajan, antimetabolit ve bitki kökenli ilaç kullanımı ve cerrahi uygulanmaması hepatotoksisite için risk faktörleriydi (p<0,05). Nefrotoksisite için tek risk faktörü antimetabolit ilaç kullanımıydı. En sık görülen elektrolit bozukluğu, hastaların %56,7’sinde (n=173) görülen hiponatremiydi. Çalışma döneminde organ toksisitesi, metabolik bozukluk ya da elektrolit dengesizliği ile ilişkisiz olarak 2 hasta kaybedildi.
Sonuç:
Organ toksisitesi, biyokimyasal, elektrolit ve metabolik anormalliklerin oranının oldukça yüksek olduğu saptandı. Bu oranların yüksekliğinin tümör yükünün ve organ tutulumunun fazlalığı ve uygulanan kombine kemoterapilerin yoğunluğu ile ilişkili olduğu düşünüldü. Bu oranların yüksek olmasına rağmen, ilişkili mortalite gözlenmedi. Bu patolojilerin erken saptanması, yakın takibi ve buna yönelik tedavilerin multidisipliner yaklaşımla hemen uygulanması mortalite gözlenmeme nedeni olarak açıklandı.
Anahtar Kelimeler: Çocukluk çağı kanserleri, kemoterapi, hepatotoksisite, nefrotoksisite, elektrolit dengesizliği
Kaynakça
Creutzig U, Zimmermann M, Reinhardt D, Dworzak M, Stary J, Lehrnbecher T. Early deaths and treatment-related mortality in children undergoing therapy for acute myeloid leukemia: Analysis of the multicenter clinical trials AML-BFM 93 and AML-BFM 98. J Clin Oncol 2004;22:4384-93.
Janeway KA, Grier HE. Sequelae of osteosarcoma medical therapy: a review of rare acute toxicities and late effects. Lancet Oncol 2010;11:670-8.
Stanley F.Lo. Reference intervals for laboratory tests and procedures. In: Kleigman RM, Behrman RE, Jenson HB, Stanton BP (eds). Nelson Textbook of Pediatrics. 20th edition. Philadelphia: Saunders Elsevier; 2011. p.3467-72.
National Cancer Institute. Common Terminology Criteria for Adverse Events v4.0 NCI, NIH, DHHS. (cited May 29, 2009). Available from: URL: http://evs.nci.nih.gov
Mcdonald GB, Slattery JT, Bouvier ME, Ren S, Batchelder AL, Kalhorn TF, et al. Cyclophosphamide metabolism, liver toxicity, and mortality following hematopoietic stem cell transplantation. Blood 2003;101:2043-8.
De Vita VT, Carbone PP, Owens AH Jr, Gold GL, Krant MJ, Edmonson J. Clinical trials with 1,3-bis(2-chloroethyl)-nitrosourea, NSC-409962. Cancer Res 1965;25:1876-81.
Weber BL, Tanyer G, Poplack DG, Reaman GH, Feusner JH, Miser JS, et al. Transient acute hepatotoxicity of high-dose methotrexate therapy during childhood. NCI Monogr 1987;5:207-12.
Oğuz A, Hasanoğlu A, Ezgü FS. Methotrexate Related Acute Hepatotoxicity. Gazi Med J 2002;13:69-72.
Damodar G, Smitha T, Gopinath S, Vijayakumar S, Rao Y. An evaluation of hepatotoxicity in breast cancer patients receiving injection Doxorubicin. Ann Med Health Sci Res 2014;4:74-9.
Green DM, Finklestein JZ, Norkool P, J.D’Angio G. Severe hepatic toxicity after treatment with single-dose dactinomycin and vincristine. A report of the national Wilms’ tumor study. Cancer 1988;62:270-3.
Bisogno G, de Kraker J, Weirich A, Masiero L, Ludwig R, Tournade MF, et al. Veno-occlusive disease of the liver in children treated for Wilms tumor. Med Pediatr Oncol 1997;29:245-51.
Chen MQ, Chen C, Lu HJ, Xu BH. The efficacy and toxicities of combined lobaplatin with paclitaxel as a first-line chemotherapy for advanced esophageal squamous cell carcinoma. J Thorac Dis 2015;7:1749-55.
Oettgen HF, Stephenson PA, Schwartz MK, Leeper RD, Tallai L, Tan CC, et al. Toxicity of E. coli L-asparaginase in man. Cancer 1970;25:253-78.
Christ TN, Stock W, Knoebel RW. Incidence of asparaginase-related hepatotoxicity, pancreatitis, and thrombotic events in adults with acute lymphoblastic leukemia treated with a pediatric-inspired regimen. J Oncol Pharm Pr 2017;23:1-10.
Wolff JEA, Hauch H, Kühl J, Egeler RM, Jürgens H. Dexamethasone increases hepatotoxicity of MTX in children with brain tumors. Anticancer Res 1998;18:2895-9.
Kiu MC, Chang CN, Cheng WC, Lin TK, Wong CW, Tang SG, et al. Combination chemotherapy with carmustine and cisplatin before, during, and after radiotherapy for adult malignant gliomas. J Neurooncol 1995;25:215-20.
Kobayashi R, Suzuki A, Matsuura K, Yamada N, Nakano M, Deguchi T, et al. Risk analysis for cisplatin-induced nephrotoxicity during first cycle of chemotherapy. Int J Clin Exp Med 2016;9:3635-41.
Khalil MA, Latif H, Rehman A, Kashif WU, Awan S, Khalil Z, et al. Acute kidney injury in lymphoma: a single centre experience. Int J Nephrol 2014;2014:272961.
Kaya Z, Gursel T, Bakkaloglu SA, Kocak U, Atasever T, Oktar SO. Evaluation of renal function in Turkish children receiving BFM-95 therapy for acute lymphoblastic leukemia. Pediatr Hematol Oncol 2007;24:257-67.
Widemann BC, Balis FM, Kempf-Bielack B, Bielack S, Pratt CB, Ferrari S, et al. High-dose methotrexate-induced nephrotoxicity in patients with osteosarcoma. Cancer 2004;100:2222-32.
Agaliotis DP, Ballester OF, Mattox T, Hiemenz JW, Fields KK, Zorsky PE, et al. Nephrotoxicity of high-dose ifosfamide/carboplatin/etoposide in adults undergoing autologous stem cell transplantation. Am J Med Sci 1997;314:292-8.
Yahanda AM, Alder KM, Fisher GA, Brophy NA, Halsey J, Hardy RI, et al. Phase I trial of etoposide with cyclosporine as a modulator of multidrug resistance. J Clin Oncol 1992;10:1624-34.
Haskell CM, Canellos GP, Leventhal BG, Carbone PP, Block JB, Serpick AA, et al. L-asparaginase: therapeutic and toxic effects in patients with neoplastic disease. N Engl J Med 1969;281:1028-34.
Yarali N, Tavil B, Kara A, Ozkasap S, Tunç B. Acute renal failure during ATRA treatment. Pediatr Hematol Oncol 2008;25:115-8.
Elsayed AM, Abdelghany TM, Akool el-S, Abdel-Aziz AA, Abdel-Bakky MS. All-trans retinoic acid potentiates cisplatin-induced kidney injury in rats: Impact of retinoic acid signaling pathway. Naunyn Schmiedebergs Arch Pharmacol 2016;389:327-37.
Alsirafy SA, Al-Shahri MZ, Hassan AA, Hidayatullah M, Ghanem HM. Pattern of electrolyte abnormalities among cancer patients referred to palliative care: A review of 750 patients. Prog Palliat Care 2007;15:182-6.
Milionis HJ, Bourantas CL, Siamopoulos KC, Elisaf MS. Acid-Base and Electrolyte Abnormalities in Patients With Acute Leukemia. Am J Hematol 1999;207:201-7.
