Öz
Giriş:
Çocukluk çağı obezitesi önemli bir halk sağlığı sorunudur ve giderek artmaktadır. Medyada sağlıksız gıda reklamlarının yaygınlaşması obeziteye katkıda bulunabilmektedir. Bu çalışma, Türkiye’deki televizyon kanallarında yayımlanan gıda reklamlarının içerik analizini yapmayı amaçlamaktadır.
Gereç ve Yöntem:
Kesitsel tipteki bu araştırmaya Televizyon İzleme Araştırmaları Anonim Şirketi 2016 verilerine göre en yüksek reytinge sahip 6 TV kanalı dahil edilmiştir. Zamansal ilişkinin karşılaştırılabilmesi amacıyla primetime (PT, 20:00-23:00) ve off prime time (OPT, 17:00-19:59) zaman dilimleri değerlendirmeye alınmıştır. Veriler 13-19 Ekim 2017 tarihleri arasında toplanmıştır. Standardizasyon için, gıda gruplamaları daha önce yayımlanmış literatüre ve Türkiye’ye Özgü Besin ve Beslenme Rehberi’ne dayanılarak yapılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler için frekans ve yüzdeler verilmiş, kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında kikare testi kullanılmıştır.
Bulgular:
Toplam 2.740 gıda reklamı değerlendirilmiştir. Bunların 1.732’si (%63,2) sağlıksız, sadece 124’ü (%4,5) sağlıklı ve 884’ü (%32,3) diğer gıda reklamı türündedir. OPT döneminde (%65,5) PT döneminden (%60,2) daha fazla sağlıksız gıda reklamı bulunmaktadır (p=0,005). En çok yayımlanan sağlıksız gıda reklamları kek, kurabiye ve bisküvi iken sağlıksız içecek reklamları kola, gazlı içecekler ve aromalı soda reklamlarıdır.
Sonuç:
Türkiye’deki televizyon kanallarında yayımlanan her 3 gıda reklamından 2’si sağlıksız gıda reklamıdır. Bir çocuk günde sadece 2 saat televizyon izlemesi durumunda haftada ortalama 96 sağlıksız gıda reklamına maruz kalmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Obezite, çocuk, medya, gıda, reklam
Kaynakça
World Health Organization (WHO). Obesity and overweight. (Accessed 6th October 2022). Available from: URL: https://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight.
T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye Çocukluk Çağı (İlkokul 2. Sınıf Öğrencileri) Şişmanlık Araştırması COSI-TUR 2016. Ankara, 2017. (Accessed 4th October 2022). Available from: URL: https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/haberler/turkiye-cocukluk-cagi-sismanlik/COSI-TUR-2016-Kitap.pdf
Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Childhood Overweight & Obesity. (Accessed 26th September 2022). Available from: URL: https://www.cdc.gov/obesity/childhood/index.html
Zhou Z, Diao Q, Shao N, Liang Y, Lin L, Lei Y, et al. The frequency of unhealthy food advertising on Mainland Chinese Television (TV) and children and adolescents’ risk of exposure to them. PLoS One 2015;10:e0128746.
Karaçil MŞ, Şanlıer N. Obesogenic Environment and Effects on the Health. Gümüşhane University Journal of Health Sciences 2014;3:786-803.
Li D, Wang T, Cheng Y, Zhang M, Yang X, Zhu Z, et al. The extent and nature of television food advertising to children in Xi’an, China. BMC Public Health 2016;16:770.
Ng SH, Kelly B, Se CH, Chinna K, Sameeha MJ, Krishnasamy S, et al. Obesogenic television food advertising to children in Malaysia: sociocultural variations. Glob Health Action 2014;7:25169.
Adreyeva T, Kelly IR, Harris JL. Exposure to food advertising on television: associations with children’s fast food and soft drink consumption and obesity. Econ Hum Biol 2011;9:221-33.
Neville L, Thomas M, Bauman A. Food advertising on Australian television: the extent of children’s exposure. Health Promot Int 2005;20:105-12.
Powell LM, Wada R, Kumanyika SK. Racial/ethnic and income disparities in child and adolescent exposure to food and beverage television ads across the U.S. media markets. Health Place 2014;29:124-31.
World Health Organization (WHO). A framework for implementing the set of recommendations on the marketing of foods and non-alcoholic beverages to children. (Accessed 28th September 2022). Available from: URL: https://apps.who.int/iris/handle/10665/80148
Ok MA, Ercan A, Kaya FS. A content analysis of food advertising on Turkish television. Health Promot Int 2016;31:801-8.
Guran T, Turan S, Akcay T, Degirmenci F, Avci O, Asan A, et al. Content analysis of food advertising in Turkish television. J Paediatr Child Health 2010;46:427-30.
Movahhed T, Seıfı S, Rashed Mohassel A, Dorrı M, Khorakıan F, Mohammadzadeh Z. Content analysis of Islamic Republic of Iran television food advertising related to oral health: appeals and performance methods. J Res Health Sci 2014;14:205-9.
Kelly B, Halford JC, Boyland EJ, Chapman K, Bautista-Castano I, Berg C, et al. Television food advertising to children: a global perspective. Am J Public Health 2010;100:1730-6.
Gallus S, Borroni E, Stival C, Kaur S, Davoli S, Lugo A, et al. Food advertising during children’s television programmes in Italy. Public Health Nutr 2021;24:4663-70.
Cheung VHI, Louie JCY. Non-core food product advertising on free-to-air television in Hong Kong. Public Health Nutr 2020;23:2457-66.
Kontsevaya AV, Imaeva AE, Balanova YA, Kapustina AV, Breda J, Jewell JM, et al. The extent and nature of television food advertising to children and adolescents in the Russian Federation. Public Health Nutr 2020;23:1868-76.
Rovirosa A, Zapata ME, Gomez P, Gotthelf S, Ferrante D. Food and beverage advertising on children’s TV channels in Argentina: Frequency, duration, and nutritional quality. Arch Argent Pediatr 2017;115:28-34.
Yayın Hizmeti Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. (Accessed 5th October 2022). Available from: URL: http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/03/20180327-1.htm
Correa T, Reyes M, Taillie LS, Corvalán C, Dillman Carpentier FR. Food Advertising on Television Before and After a National Unhealthy Food Marketing Regulation in Chile, 2016-2017. Am J Public Health 2020;110:1054-9.
Campos D, Escudero-Marín M, Snitman CM, Torres-Espínola FJ, Azaryah H, Catena A, et al. The Nutritional Profile of Food Advertising for School-Aged Children via Television: A Longitudinal Approach. Children 2020;7:230.
