Öz
Giriş
Osteoporoz, kırık riskinde artış yapan, primer ya da sekonder nedenlerle ortaya çıkabilen, düşük kemik kitlesi ile karakterize bir iskelet hastalığıdır. Bu çalışmanın amacı, kliniğimize başvuran hastaların ne sıklıkta ve hangi nedenlerle sekonder osteoporoz tanısı aldığını, hastaların klinik özelliklerinin ve tedavi yanıtlarının değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem
Kronik hastalık nedeniyle izlenen, sekonder osteoporoz tanısı alıp en az iki yıl takip ve tedavi edilen 70 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların klinik özellikleri, ek hastalıkları, kullandığı ilaçlar, laboratuvar testleri, Dual X-ray Absorbsiyometri (DXA) taraması ve manyetik rezonans görüntüleme sonuçları ve tedavi protokolleri değerlendirildi.
Bulgular
Hastaların ortalama yaşı 10,37±3,81 yıldı. Primer hastalığın (kronik hastalık) ortalama tanı yaşı 4,47±3,54 yıldı. Osteoporoz gelişme süresi ortalama 5,76±4,31 yıldı. Olguların 21’inde (%30) onkolojik, 15’inde (%21,5) romatolojik, 11’inde (%15,7) nefrolojik, 11’inde (%15,7) hematolojik, 4’ünde (%5,7) nörolojik hastalık ve 8’inde (%11,4) diğer hastalıklar tespit edildi. Hastaların 35’inde (%50) steroid, 16’sında (%22,9) steroid ve metotreksat (MTX), 10’unda (%14,3) MTX, 9’unda (%12,9) antiepileptik ilaç kullanım öyküsü vardı. Tedavi öncesi, ortalama vertebral DXA Z skoru -3,06±1,05 iken 1. yıl ve 2. yılda DXA z skorları sırasıyla -2,51±1,09 ve -2,16±1,15 idi. Tedavi öncesi ile 1. yıl ve 2. yıl DXA z skorları arasında anlamlı fark saptandı (p<0,01).
Sonuç
Çalışmamızda, çeşitli kronik hastalıkların ve tedavilerinin neden olduğu sekonder osteoporoz hastaları değerlendirildi. Tedavi ile, kemik mineral yoğunluğu ve klinik bulgularda anlamlı pozitif değişiklik saptadık. Sekonder osteoporoz hastalarının tanı, tedavi ve takip kılavuzlarının geliştirilmesi ve klinik pratikleri yönlendirmek için prospektif çalışmalarla daha geniş veri tabanlarının oluşturulmasına ihtiyaç bulunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Anahtar kelimeler: Sekonder osteoporoz, kemik mineral yoğunluğu, Dual X-ray Absorbsiyometri
Kaynakça
Hartman C, Hochberg Z, Shamir R. Osteoporosis in pediatrics. Isr Med Assoc J. 2003;5:509-15.
Saggese G, Baroncelli GI, Bertelloni S. Osteoporosis in children and adolescents: diagnosis, risk factors, and prevention. J Pediatr Endocrinol Metab. 2001;14:833-59.
Shaw NJ. Osteoporosis in paediatrics. Arch Dis Child Educ Pract Ed. 2007;92:169-75.
Shuhart CR, Yeap SS, Anderson PA, Jankowski LG, Lewiecki EM, Morse LR, et al. Executive summary of the 2019 ISCD position development conference on monitoring treatment, DXA cross-calibration and least significant change, spinal cord Injury, peri-prosthetic and Orthopedic Bone Health, Transgender Medicine, and Pediatrics. J Clin Densitom. 2019;22:453-71.
Ciancia S, Högler W, Sakkers RJB, Appelman-Dijkstra NM, Boot AM, Sas TCJ, et al. Osteoporosis in children and adolescents: how to treat and monitor? Eur J Pediatr. 2023;182:501-11.
Bishop N, Arundel P, Clark E, Dimitri P, Farr J, Jones G, et al. Fracture prediction and the definition of osteoporosis in children and adolescents: the ISCD 2013 Pediatric Official Positions. J Clin Densitom. 2014;17:275-80.
Neyzi O, Bundak R, Gökçay G, Günöz H, Furman A, Darendeliler F, et al. Reference values for weight, height, head circumference, and body mass index in Turkish children. J Clin Res Pediatr Endocrinol. 2015;7:280-93.
Goksen D, Darcan S, Coker M, Kose T. Bone mineral density of healthy Turkish children and adolescents. J Clin Densitom. 2006;9:84-90.
S Shapiro CL, Van Poznak C, Lacchetti C, Kirshner J, Eastell R, Gagel R, et al. Management of osteoporosis in survivors of adult cancers with nonmetastatic disease: ASCO clinical practice guideline. J Clin Oncol. 2019:2916-46.
Altaş EU, Onat ŞŞ, Bilir İ, Öz B. Review of causes of secondary osteoporosis and its relationship with fracture. Turk J Osteoporos. 2020;26:180-5.
Abalı Z, Baş F, Poyrazoğlu Ş, Öztürk A, Bundak R, Darendeliler F. Evaluation of children with secondary osteoporosis: a single-center experience. Med J Bakirkoy. 2023;19:51-6.
Sağlam H, Eren E, Çakır EDP, Özboyacı E, Özboyacı A, Özgür T, ve ark. Sekonder osteoporozlu çocuklarda alendronat tedavisinin etkinliği. Güncel Pediatri. 2011;9(1):86-9. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/904944
Berkit IK, Turan Y, Sendur ÖF. Steroid induced osteoporosis. Turk J Osteoporos. 2009:83-8.
Iolascon G, Moretti A. The rationale for using neridronate in musculoskeletal disorders: from metabolic bone diseases to musculoskeletal pain. Int J Mol Sci. 2022;23:6921.
Sakka SD, Cheung MS. Management of primary and secondary osteoporosis in children. Ther Adv Musculoskelet Dis. 2020;12:1759720X20969262.
Sakka SD. Osteoporosis in children and young adults. Best Pract Res Clin Rheumatol. 2022;36:101776.
