Öz
Giriş
Çölyak hastalığı (ÇH) genetik olarak duyarlı bireylerde glutene bağlı ortaya çıkan immün aracılı sistemik bir hastalıktır. Gluten, ÇH olan bireylerde ince bağırsakta progresif atrofiye yol açan kronik bir enflamatuvar yanıtı tetikler. Ortalama trombosit hacmi (OTH), trombosit aktivasyonu ve fonksiyonunun bir göstergesidir, ve bir enflamasyon belirteci olarak kabul edilmektedir. ÇH tanısı konulmuş çocuklarda glutensiz diyet uygulandıktan sonra MPV değerlerinin değişip değişmediğini araştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem
Kasım 2013 ile Mayıs 2016 tarihleri arasında Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Gastroenteroloji Kliniği’ne başvuran ÇH tanısı alan çocuk hastalar retrospektif olarak incelendi. Tüm vakaların demografik özellikleri, hemoglobin, beyaz küre, trombosit sayısı, MPV, ortalama korpusküler hacim, nötrofil, lenfosit ve vitamin B12 değerleri kaydedildi. Sağlıklı kontrollerin ve hastaların tanı anındaki ve glutensiz diyetten 6 ay sonraki değerleri değerlendirildi.
Bulgular
ÇH tanısı konulmuş 33 çocuk hasta ve ailelerinde veya akrabalarında ÇH öyküsü olmayan 44 sağlıklı çocuk çalışmamıza dahil edilmiştir. ÇH tanısı konulan hastaların OTH değerleri glutensiz diyet sonrasında biraz daha yüksek olsa da, tanı anındaki ve glutensiz diyet sonrasındaki OTH arasında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p=0,068). Yeni tanı almış hastalar ile sağlıklı kontrol grubu kıyaslandığında MPV değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p=0,851). ÇH tanısı alan hastaların hemoglobin, B12 vitamini ve MCV değerleri tanı anında ve glutensiz diyet sonrasında karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir artış tespit edilmiştir (sırasıyla p<0.001, p=0.002 ve p=0.027). Tanı anındaki ve glutensiz diyet sonrasındaki trombosit sayıları karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir düşüş saptanmıştır (p=0.011).
Sonuç
OTH, ÇH olan hastalarda glutensiz diyet yanıtını izlemek için yararlı bir biyobelirteç olmayabilir.
Anahtar Kelimeler: Anahtar kelimeler: Çocuk, ortalama trombosit hacmi, glutensiz diyet, çölyak hastalığı
Kaynakça
Fasano A, Catassi C. Clinical practice. Celiac disease. N Engl J Med. 2012;367:2419-26.
Pinto-Sánchez MI, Verdu EF, Liu E, Bercik P, Green PH, Murray JA, et al. Gluten introduction to ınfant feeding and risk of celiac disease: systematic review and meta-analysis. J Pediatr. 2016;168:132-43.
Husby S, Koletzko S, Korponay-Szabó IR, Mearin ML, Phillips A, Shamir R, et al. European Society for Pediatric Gastroenterology, hepatology, and nutrition guidelines for the diagnosis of coeliac disease. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2012;54:136-60.
Ciacci C, Ciclitira P, Hadjivassiliou M, Kaukinen K, Ludvigsson JF, McGough N, et al. The gluten-free diet and its current application in coeliac disease and dermatitis herpetiformis. United European Gastroenterol J. 2015;3:121-35.
Schuppan D, Zimmer KP. The diagnosis and treatment of celiac disease. Dtsch Arztebl Int. 2013;110:835-46.
Singh P, Singh AD, Ahuja V, Makharia GK. Who to screen and how to screen for celiac disease. World J Gastroenterol. 2022;28:4493-507.
Mohta S, Agarwal A, Banyal V, Singh A, Bagchi S, Das P, et al. Falsely elevated anti-tissue transglutaminase antibodies in patients with immunoproliferative small intestinal diseases: a case series. Indian J Gastroenterol. 2023;42:713-7.
Tanju C, Ekrem G, Berksoy Emel A, Nur A. Mean platelet volume as a negative marker of inflammation in children with rotavirus gastroenteritis. Iran J Pediatr. 2014;24:617-22.
Çelik T, Güler E, Berksoy EA, Sorguç Y, Arslan N. Mean platelet volume in children with acute gastroenteritis caused by entamoeba histolytica. Turkiye Parazitol Derg. 2015;39:205-8.
Chen Z, Lu Y, Wu J, Zhang H. Clinical significance of blood platelets and mean platelet volume in patients with ulcerative colitis. J Int Med Res. 2021;49:3000605211009715.
Nacaroglu HT, Bahceci Erdem S, Durgun E, Karaman S, Baris Erdur C, et al. Markers of inflammation and tolerance development in allergic proctocolitis. Arch Argent Pediatr. 2018;116:e1-e7.
Ceylan B, Aslan T, Çınar A, Ruhkar Kurt A, Akkoyunlu Y. Can platelet indices be used as predictors of complication in subjects with appendicitis? Wien Klin Wochenschr. 2016;128:620-5.
Aktas G, Alcelik A, Tekce BK, Tekelioglu V, Sit M, Savli H. Red cell distribution width and mean platelet volume in patients with irritable bowel syndrome. Prz Gastroenterol. 2014;9:160-3.
Liu S, Ren J, Han G, Wang G, Gu G, Xia Q, et al. Mean platelet volume: a controversial marker of disease activity in Crohn’s disease. Eur J Med Res. 2012;17:27.
Marzouk H, Lotfy HM, Farag Y, Rashed LA, El-Garf K. Mean platelet volume and splenomegaly as useful markers of subclinical activity in Egyptian children with familial mediterranean fever: a cross-sectional study. Int J Chronic Dis. 2015;2015:152616.
Cicerone C, Nenna R, Pontone S. Th17, intestinal microbiota and the abnormal immune response in the pathogenesis of celiac disease. Gastroenterol Hepatol Bed Bench. 2015;8:117-22.
Idzko M, Pitchford S, Page C. Role of platelets in allergic airway inflammation. J Allergy Clin Immunol. 2015;135:1416-23.
Gasparyan AY, Ayvazyan L, Mikhailidis DP, Kitas GD. Mean platelet volume: a link between thrombosis and inflammation? Curr Pharm Des. 2011;17:47-58.
Park Y, Schoene N, Harris W. Mean platelet volume as an indicator of platelet activation: methodological issues. Platelets. 2002;13:301-6.
Korniluk A, Koper-Lenkiewicz OM, Kamińska J, Kemona H, Dymicka-Piekarska V. Mean platelet volume (MPV): new perspectives for an old marker in the course and prognosis of ınflammatory conditions. Mediators Inflamm. 2019;2019:9213074.
Manavalan JS, Hernandez L, Shah JG, Konikkara J, Naiyer AJ, Lee AR, et al. Serum cytokine elevations in celiac disease: association with disease presentation. Hum Immunol. 2010;71:50-7.
Kapoor A, Patwari AK, Kumar P, Jain A, Narayan S. Serum soluble interleukin-2 receptor, interleukin-6 and tumor necrosis factor alpha as markers of celiac disease activity. Indian J Pediatr. 2013;80:108-13.
Björck S, Brundin C, Karlsson M, Agardh D. Reduced bone mineral density in children with screening-detected celiac disease. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2017;65:526-32.
Purnak T, Efe C, Yuksel O, Beyazit Y, Ozaslan E, Altiparmak E. Mean platelet volume could be a promising biomarker to monitor dietary compliance in celiac disease. Ups J Med Sci. 2011;116:208-11.
Gerceker E, Baykan AR, Cerrah S, Yuceyar H. Mean platelet volume can indicate dietary adherence and disease severity of celiac disease. North Clin Istanb. 2022;9:41-6.
Terlemez S, Tokgöz Y. Effects of gluten-free diet on hematological parameters in children with celiac disease. Kocatepe Medical Journal. 2018;19:126-30.
Deora V, Aylward N, Sokoro A, El-Matary W. Serum vitamins and minerals at diagnosis and follow-up in children with celiac disease. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2017;65:185-9.
Szaflarska-Popławska A, Dolińska A, Kuśmierek M. Nutritional ımbalances in polish children with coeliac disease on a strict gluten-free diet. Nutrients. 2022;14:3969.
Cabo Del Riego JM, Núñez-Iglesias MJ, Paz Carreira J, Blanco Hortas A, Álvarez Fernández T, Novío Mallón S, et al. Red cell distribution width as a predictive factor of celiac disease in middle and late adulthood and ıts potential utility as celiac disease screening criterion. Int J Environ Res Public Health. 2022;20:66.
