Indekslenme

Frequency and Trend Analysis of Adverse Childhood Experiences (ACE) in First-year Late Adolescent Students Starting University for the First Time in Türkiye: A Repeated Cross-sectional Study, 2023–2026

Atıf

Paylaş

Özgün Araştırma

CİLT: 24 SAYI: 2

P: 126 - 135

Ağustos 2026

Frequency and Trend Analysis of Adverse Childhood Experiences (ACE) in First-year Late Adolescent Students Starting University for the First Time in Türkiye: A Repeated Cross-sectional Study, 2023–2026

J Curr Pediatr 2026;24(2):126-135

DOI: 10.4274/jcp.2026.24445

Nicel Yıldız Silahlı

Nefise Zülal Öz

Bilgi mevcut değil.

Bilgi mevcut değil

Alındığı Tarih: 03.06.2026

Kabul Tarihi: 10.07.2026

Online Tarih: 04.08.2026

Yayın Tarihi: 04.08.2026

Atıf

Paylaş

Öz

Giriş

Çocukluk çağı olumsuz yaşam deneyimleri (ÇÇOYD), bireyin 18 yaşına gelmeden önce yaşadığı istismar, ihmal ve aile içi işlev bozukluğu gibi potansiyel olarak travmatik deneyimleri ifade eder. Bu çalışma, 2023 ile 2026 yılları arasında ilk kez üniversiteye başlayan geç ergenlik dönemindeki birinci sınıf öğrencileri arasında ÇÇOYD sıklığını ve zamansal eğilimlerini incelemeyi amaçlamıştır.

Gereç ve Yöntem

Bu araştırma, tekrarlanan kesitsel tipte bir çalışma olarak yürütüldü. Veriler, sosyal medya ve öğrenci ağları aracılığıyla dağıtılan anonim çevrimiçi anket yoluyla toplandı. Katılımcılar Türkiye’nin çeşitli bölgelerinden gönüllü olarak katıldı. Çalışmanın sonunda, 2023, 2024, 2025 ve 2026 yıllarındaki katılımcı sayıları sırasıyla 138, 137, 136 ve 139 olup toplamda 550 öğrenciye ulaşılmıştır. Çocukluk çağı olumsuz yaşam deneyimlerinin sıklığını değerlendirmek için ACE-Q 10 ölçeği kullanıldı. Yıllar içindeki değişiklikler Pearson Chi-square ve Linear-by-Linear Association testi ve çok değişkenli lojistik regresyon analizleri kullanılarak incelendi.

Bulgular

Katılımcıların %53’ü en az bir olumsuz çocukluk çağı olumsuz yaşam deneyimi (ÇÇOYD) yaşadığını bildirirken, %9,6’sı dört veya daha fazla ÇÇOYD’ye maruz kaldığını bildirmiştir. Duygusal ihmal, tüm yıllar boyunca en yaygın çocuk istismarı türü olurken, bunu duygusal istismar takip etmiş, fiziksel veya tıbbi ihmal ise en az sıklıkta görülmüştür. Çocukluk çağı cinsel istismarı, 2023’te %5,8’den 2026’da %17,4’e önemli ölçüde artmıştır (p-trend=0,001). Ailede alkol veya madde bağımlılığı sorunlarının yaygınlığı da %3,6’dan %10,1’e yükselmiştir (p-trend=0,033). Dört veya daha fazla ÇÇOYD puanına sahip öğrencilerin yüzdesi de %5,8’den %16,5’e önemli ölçüde artmıştır (p-trend = 0,004).

Sonuç

Üniversiteye yeni başlayan geç ergenlik dönemindeki öğrenciler arasında, özellikle cinsel istismar ve ÇÇOYD yükü vakalarında artış eğilimi gözlemlenmiştir. Bulgular ulusal düzeyde temsili olamasa da, ÇÇOYD’nin sürekli olarak izlenmesi ve çocuk koruma ile travma odaklı önleyici programların güçlendirilmesi ihtiyacını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler:

Olumsuz çocukluk deneyimleri, çocuk istismarı, çocuk ihmali, öğrenciler

Kaynaklar

1

Centers for disease control and prevention. about adverse childhood experiences (ACEs). Atlanta: CDC; 2026. Available from: https://www.cdc.gov/aces/about/index.html

CrossRef PubMed Google Scholar

2

Fujiwara T. Impact of adverse childhood experience on physical and mental health: a life-course epidemiology perspective. Psychiatry Clin Neurosci. 2022;76:544-51.

CrossRef PubMed Google Scholar

3

Metzler M, Merrick MT, Klevens J, Ports KA, Ford DC. Adverse childhood experiences and life opportunities: Shifting the narrative. Child Youth Serv Rev. 2017;72:141-9.

CrossRef PubMed Google Scholar

4

Wakuta M, Nishimura T, Osuka Y, Tsukui N, Takahashi M, Adachi M, et al. Adverse childhood experiences: impacts on adult mental health and social withdrawal. Front Public Health. 2023;11:1277766.

5

Daníelsdóttir HB, Aspelund T, Shen Q, Halldorsdottir T, Jakobsdóttir J, Song H, et al. Adverse childhood experiences and adult mental health outcomes. JAMA Psychiatry. 2024;81:586-94.

6

Yu J, Haynie DL, Gilman SE. Patterns of Adverse childhood experiences and neurocognitive development. JAMA Pediatr. 2024;178:678-87.

CrossRef PubMed Google Scholar

7

Berens AE, Jensen SKG, Nelson C. Biological embedding of childhood adversity: from physiological mechanisms to clinical implications. BMC Medicine. 2017;15.

CrossRef PubMed Google Scholar

8

Hughes K, Bellis MA, Hardcastle KA, Sethi D, Butchart A, Mikton C, et al. The effect of multiple adverse childhood experiences on health: a systematic review and meta-analysis. Lancet Public Health. 2017;2:356-66.

9

Bellis M, Hughes K, Ford K, Rodriguez RG, Sethi D, Passmore J. Life course health consequences and associated annual costs of adverse childhood experiences across Europe and North America: a systematic review and meta-analysis. The Lancet. PublicHealth. 2019;4:517-28.

10

Kumar S, Campbell JA, Wang X, Xu Y, Nagavally S, Egede LE. Trends in prevalence of adverse childhood experiences by sociodemographic factors in the United States: behavioral risk factor surveillance system 2009-2022. BMC Public Health. 2024;24:2615.

11

Madigan S, Thiemann R, Deneault AA, Fearon RMP, Racine N, Park J, et al. Prevalence of adverse childhood experiences in child population samples: a systematic review and meta-analysis. JAMA Pediatr. 2025;179:19-33.

12

Sezgin E. The mediating effect of mindfulness on adverse childhood experiences and psychological resilience in Turkish female university students. Frontiers in Psychology. 2025;16.

CrossRef PubMed Google Scholar

13

Buyukcebeci A. The effects of adverse childhood experiences on subjective happiness: the serial mediation role of regulatory emotional self-efficacy and future anxiety. BMC Psychology. 2025;13.

CrossRef PubMed Google Scholar

14

Hertz M, Heim Viox M, Massetti GM, Anderson KN, Bacon S, Fordyce E, et al. Adverse childhood experiences among US adolescents over the course of the COVID-19 pandemic. Pediatrics. 2023;151:e2022060799.

15

Bhattarai A, King N, Adhikari K, Dimitropoulos G, Devoe D, Byun J, et al. Childhood adversity and mental health outcomes among university students: a longitudinal study. Canadian Journal of Psychiatry. Revue Canadienne de Psychiatrie. 2022;68:510-20.

16

Trinh HH, Nguyen TT, Nguyen TQ, Ngo NT, Nguyen ST, Nguyen CV, et al. Impacts of adverse childhood experiences on mental health and satisfaction with life in first-year college students: results from a cross-sectional study in Vietnam. Psychiatry Investigation. 2025;22:939-48.

17

Bartolomé-Valenzuela M, Pereda N, Guilera G. Patterns of adverse childhood experiences and associations with lower mental well-being among university students. Child Abuse Negl. 2024;152:106770.

CrossRef PubMed Google Scholar

18

Ulukol B, Kahiloğulları AK, Sethi D. Türkiye’de üniversite öğrencilerinde çocukluk çağı olumsuz yaşam deneyimleri araştırması çalışma raporu-2013. Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölge Ofisi. 2014.

19

Gündüz A, Yaşar AB, Gündoğmuş I, Konuk E. Adverse childhood events Turkish form: validity and reliability study. Anatolian Journal of Psychiatry. 2018;19:68-75.

20

Koç M, Koçtürk N, Zencir T. Prevalence of the child sexual abuse in Turkey: a scoping review. Toplum ve Sosyal Hizmet. 2023;34:209-26.

21

Marcos V, Fariña F, Isorna M, López-Roel S, Rolán K. Problematic use of the internet and cybervictimization: an empirical study with Spanish adolescents. Behav Sci (Basel). 2025;15:810.

CrossRef PubMed Google Scholar

22

Habib G, Urfan Ullah M, Khanum T, Khan A. Role of media in coverage and reporting of child abuse cases. Journal of World Science. 2023;2:529-40.

23

Abdullah A, Thattengat R. Child neglect as a culture-based concept: a systematic review and implications for studying and measuring child neglect. Child Abuse Negl. 2025;161:107261.

CrossRef PubMed Google Scholar

24

Fiş NP, Berkem M. Nörotransmitter sistemlerinin gelişimi ve psikopatolojiye yansımaları. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni. 2019;19:312-21.

25

Johnson SB, Riley AW, Granger DA, Riis J. The science of early life toxic stress for pediatric practice and advocacy. Pediatrics. 2013;131:319-27.

CrossRef PubMed Google Scholar

26

Bick J, Nelson CA. Early adverse experiences and the developing brain. Neuropsychopharmacology. 2016;41:177-96.

CrossRef PubMed Google Scholar

27

Dube S, Anda RF, Felitti V, Croft J, Edwards V, Giles W. Growing up with parental alcohol abuse: exposure to childhood abuse, neglect, and household dysfunction. Child abuse & neglect. 2001;25:1627-40.

CrossRef PubMed Google Scholar

28

Haugland SH, Carvalho B, Strandheim A, Stea TH. Parental alcohol ıntoxication, adverse childhood experiences, and negative psychological reactions to childhood adversities: cross-sectional and prospective data from the population-based HUNT study. J Child Adolesc Trauma. 2024;17:1225-37.

CrossRef PubMed Google Scholar

29

Lansford JE, Alampay LP, Al-Hassan S, Bacchini D, Bombi AS, Bornstein MH, et al. Corporal punishment of children in nine countries as a function of child gender and parent gender. Int J Pediatr. 2010;2010:672780.

30

Heekes S, Kruger CB, Lester S, Ward C. A systematic review of corporal punishment in schools: global prevalence and correlates. Trauma Violence Abuse. 2020;23:52-72.

31

Moody G, Cannings-John R, Hood K, Kemp A, Robling M. Establishing the international prevalence of self-reported child maltreatment: a systematic review by maltreatment type and gender. BMC Public Health. 2018;18.

CrossRef PubMed Google Scholar

32

Hardcastle K, Bellis M, Ford K, Hughes K, Garner J, Rodríguez G. Measuring the relationships between adverse childhood experiences and educational and employment success in England and Wales: findings from a retrospective study. Public Health. 2018;165:106-16.

33

Gerin MI, Viding E, Herringa RJ, Russell JD, McCrory EJ. A systematic review of childhood maltreatment and resting state functional connectivity. Dev Cogn Neurosci. 2023;64:101322.

CrossRef PubMed Google Scholar

34

Goodpaster CM, Christensen CR, Alturki MB, DeNardo LA. Prefrontal cortex development and its implications in mental illness. Neuropsychopharmacology. 2026;51:114-28.

CrossRef PubMed Google Scholar

35

Meredith WJ, Silvers JA. Experience-dependent neurodevelopment of self-regulation in adolescence. Dev Cogn Neurosci. 2024;66:101356.

CrossRef PubMed Google Scholar

36

CDC. A Public Health Approach to adverse childhood experiences. 2024. Available from: https://www.cdc.gov/aces/php/public-health-strategy/index.html