Serum Kreatin Kinaz Yüksekliği Nedeniyle Değerlendirilen Çocuklarda DMD İlişkili Distrofinopatiler ve DMD Dışı Nöromusküler Hastalıkların Moleküler Spektrumu: Tek Merkez Deneyimi
PDF

Özgün Araştırma

Serum Kreatin Kinaz Yüksekliği Nedeniyle Değerlendirilen Çocuklarda DMD İlişkili Distrofinopatiler ve DMD Dışı Nöromusküler Hastalıkların Moleküler Spektrumu: Tek Merkez Deneyimi

J Curr Pediatr. Epub ahead of print. DOI: 10.4274/jcp.2026.98975
, , , , ,
PDF
İzin

Öz

Giriş

Distrofinopatiye odaklanan çalışmalar distrofin geni (DMD) varyantlarını ayrıntılı tanımlarken alternatif nedenleri ele almamakta, kreatin kinaz yüksekliği serileri ise sıklıkla asemptomatik veya minimal semptomatik olgularla sınırlı kalmaktadır. Bu nedenle DMD ilişkili ve DMD dışı tanıların aynı kohortta birlikte tanımlanması seyrektir. Bu çalışmada, serum kreatin kinaz yüksekliği nedeniyle değerlendirilen çocuklarda açıklayıcı moleküler tanıların dağılımının tanımlanması amaçlandı.

Gereç ve Yöntem

Bu tek merkezli, retrospektif çalışmada, 2020-2025 arasında değerlendirilen, kurumsal üst referans sınırı olan 200 U/L’nin üzerinde en yüksek kreatin kinaz değeri belgelenmiş ve en az bir moleküler genetik test yapılmış 0-18 yaş çocuklar incelendi. Sonuçlar birbirini dışlayan üç kategoriye ayrıldı: kalıtım modeliyle uyumlu açıklayıcı moleküler tanı, kızlarda heterozigot DMD varyantı ve moleküler olarak açıklanamamış olgular. Oranlar açıklayıcı tanı alan hastalar payda alınarak hesaplandı; %95 güven aralıkları (GA) Wilson skor yöntemiyle verildi. Test seçimi klinik endikasyona göre yapıldığından oranlar biçimsel tanı verimi olarak yorumlanmadı.

Bulgular

Toplam 58 çocuğun 38’inde açıklayıcı moleküler tanı saptandı; dokuz kızda heterozigot DMD varyantı bulundu, 11 olgu açıklanamadı. Bu 38 tanının 26’sı (%68,4; %95 GA 52,5-80,9) DMD ilişkili distrofinopati, 12’si (%31,6; %95 GA 19,1-47,5) DMD dışı nöromusküler hastalıktı. Distrofinopatili 26 olgunun 20’sinde ekzon düzeyinde delesyon vardı; 13’ü ekzon 45–52 aralığıyla örtüşüyordu; ekzon düzeyinde duplikasyon saptanmadı. DMD dışı 12 tanı 10 farklı geni (GAA, CAPN3, SGCA, TCAP, POMT1, PYGM, COL6A1, EMD, CLCN1, SCN4A), yedi hastalık grubunu ve üç kalıtım modelini kapsıyordu. En yüksek kreatin kinaz değerleri moleküler kategoriler arasında belirgin biçimde örtüşmekteydi.

Sonuç

DMD ilişkili distrofinopatiler açıklayıcı tanıların çoğunluğunu oluşturmakla birlikte, tanıların yaklaşık üçte biri farklı gen, kalıtım modeli ve mekanizmalara sahip DMD dışı hastalıklardan kaynaklandı; bunlar arasında klinik olarak yönetilebilir metabolik hastalıklar ve kanalopatiler de yer aldı. Bu bulgular, açıklanamayan kreatin kinaz yüksekliğinin değerlendirilmesinde, kalıcılık ve klinik bulgular değerlendirildikten sonra, başlangıç distrofinopati incelemesi sonuç vermediğinde veya fenotip atipik olduğunda ayırıcı tanının DMD ile sınırlı tutulmaması gerektiğini göstermektedir. Retrospektif tasarım ve test kapsamının hastalar arasında farklılığı başlıca kısıtlılıklardır.

Anahtar Kelimeler: Kreatin kinaz, Duchenne musküler distrofisi, nöromusküler hastalıklar, genetik test, hiperCKemi

Kaynakça

1

Fechner A, Willenberg A, Ziegelasch N, Merkenschlager A, Kiess W, Vogel M. Creatine kinase serum levels in children revisited: new reference intervals from a large cohort of healthy children and adolescents. Clin Chim Acta. 2024;560:119726.

2

Prelle A, Tancredi L, Sciacco M, Chiveri L, Comi GP, Battistel A, et al. Retrospective study of a large population of patients with asymptomatic or minimally symptomatic raised serum creatine kinase levels. J Neurol. 2002;249:305-11.

3

Gemelli C, Traverso M, Trevisan L, Fabbri S, Scarsi E, Carlini B, et al. An integrated approach to the evaluation of patients with asymptomatic or minimally symptomatic hyperCKemia. Muscle Nerve. 2022;65:96-104.

4

Han S, Xu H, Zheng J, Sun J, Feng X, Wang Y, et al. Population-wide Duchenne muscular dystrophy carrier detection by CK and molecular testing. Biomed Res Int. 2020;2020:8396429.

5

Özkan Kart P, Acar Arslan E. A retrospective evaluation of pediatric patients with symptomatic hyperCKemia. Turk Arch Pediatr. 2026;61:230-40.

6

Al-Ghamdi F, Darras BT, Ghosh PS. Spectrum of neuromuscular disorders with hyperCKemia from a tertiary care pediatric neuromuscular center. J Child Neurol. 2018;33:389-96.

7

Monteiro C, Garrido C, Pereira Â, Dias A, Costa M, Magalhães C, et al. Multicentric study on the diagnostic of neuromuscular diseases in children with high creatinine phosphokinase levels. Children (Basel). 2024;11:1462.

8

Okubo M, Goto K, Komaki H, Nakamura H, Mori-Yoshimura M, Hayashi YK, et al. Comprehensive analysis for genetic diagnosis of dystrophinopathies in Japan. Orphanet J Rare Dis. 2017;12:149.

9

Zhao L, Shi Y, Hu C, Zhou S, Li H, Zhang L, et al. Comprehensive analysis of 2097 patients with dystrophinopathy based on a database from 2011 to 2021. Orphanet J Rare Dis. 2024;19:311.

10

Carter JC, Sheehan DW, Prochoroff A, Birnkrant DJ. Muscular dystrophies. Clin Chest Med. 2018;39:377-89.

11

Bouchard C, Tremblay JP. Limb-girdle muscular dystrophies classification and therapies. J Clin Med. 2023;12:4769.

12

Falsaperla R, Praticò AD, Ruggieri M, Parano E, Rizzo R, Corsello G, et al. Congenital muscular dystrophy: from muscle to brain. Ital J Pediatr. 2016;42:78.

13

Rubegni A, Malandrini A, Dosi C, Astrea G, Baldacci J, Battisti C, et al. Next-generation sequencing approach to hyperCKemia: a 2-year cohort study. Neurol Genet. 2019;5:e352.

14

Marti P, Pitarch-Castellano I, Muelas N, Azorín I, Fores L, Vilchez R, et al. Asymptomatic hyperCKemia in the pediatric population: a prospective study utilizing next-generation sequencing and ancillary tests. Neurology. 2025;104:e210116.

15

Invernizzi F, Izzo R, Colangelo I, Legati A, Zanetti N, Garavaglia B, et al. NGS-based genetic analysis in a cohort of Italian patients with suspected inherited myopathies and/or hyperCKemia. Genes (Basel). 2023;14:1393.

16

Aires Martins I, Baptista de Lima J, Coelho MP, Bandeira A, Martins E, Correia J. Pediatric hyperCKemia: a 13-year retrospective study and predictors of neuromuscular disease and metabolic myopathy. Eur J Pediatr. 2026;185:250.

17

Yoldaş Çelik M, Köşeci B. Identifying inherited metabolic disorders in children: the role of elevated creatine kinase. BMC Pediatr. 2025;25:612.

18

von Elm E, Altman DG, Egger M, Pocock SJ, Gøtzsche PC, Vandenbroucke JP; STROBE Initiative. The Strengthening the Reporting of Observational Studies in Epidemiology (STROBE) statement: guidelines for reporting observational studies. J Clin Epidemiol. 2008;61:344-9.

19

Richards S, Aziz N, Bale S, Bick D, Das S, Gastier-Foster J, et al. Standards and guidelines for the interpretation of sequence variants: a joint consensus recommendation of the American College of Medical Genetics and Genomics and the Association for Molecular Pathology. Genet Med. 2015;17:405-24.

20

Sarıkaya Uzan G, Yılmaz Uzman C, Çinleti T, Günay Ç, Ülgenalp A, Hız Kurul S, et al. Molecular diagnosis of limb-girdle muscular dystrophy using next-generation sequencing panels. Mol Syndromol. 2024;15:14-21.

21

van der Meijden JC, Kruijshaar ME, Harlaar L, Rizopoulos D, van der Beek NAME, van der Ploeg AT. Long-term follow-up of 17 patients with childhood Pompe disease treated with enzyme replacement therapy. J Inherit Metab Dis. 2018;41:1205-14.